चैते छठ आजदेखि सुरु, चार दिनसम्म श्रद्धा र कठोर व्रत पालन

नेपाल र भारतका हिन्दू धर्मावलम्बीहरूका लागि महत्वपूर्ण मानिने चैते छठ पर्व आजदेखि सुरु भएको छ। चार दिनसम्म चल्ने यस पर्वको प्रारम्भ ‘नहाय–खाय’ विधिबाट हुने गर्दछ भने समापन उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य अर्पण गर्दै गरिन्छ।
हिन्दू धर्ममा सबैभन्दा कठिन व्रतमध्ये एक मानिने छठ पर्वमा भक्तजनहरूले ३६ घण्टा निर्जल व्रत बस्ने परम्परा रहेको छ। यस अवधिमा सूर्य देवता र छठी मैयाको विशेष पूजा गरिन्छ। श्रद्धालुहरूको विश्वास अनुसार यो व्रत पालन गर्दा सन्तानको आयु वृद्धि, परिवारमा सुख–समृद्धि र राम्रो स्वास्थ्य प्राप्त हुने गर्दछ।
यस वर्ष चैते छठ आज चैत्र ८ (मार्च २२, आइतबार) ‘नहाय–खाय’ बाट सुरु भएको हो। भोलि चैत्र ९ (मार्च २३, सोमबार) ‘खरना’ मनाइनेछ भने चैत्र १० (मार्च २४, मंगलबार) अस्ताउँदो सूर्यलाई पहिलो अर्घ्य अर्पण गरिनेछ। अन्तिम दिन चैत्र ११ (मार्च २५, बुधबार) उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य अर्पण गर्दै पर्वको विधिवत् समापन हुनेछ।
चैत्र महिना हिन्दू धर्ममा अत्यन्तै पवित्र मानिन्छ। यस महिनाबाट हिन्दू नयाँ वर्षको सुरुवात हुने भएकाले यसलाई नयाँ आशा र संकल्पको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ। यसै अवधिमा देवी दुर्गालाई समर्पित चैत्र नवरात्र पनि मनाइन्छ, जसमा भक्तजनहरूले नौ दिनसम्म पूजा, व्रत र ध्यान गर्ने परम्परा छ।
पौराणिक मान्यता अनुसार, महाभारत मा वर्णन भएअनुसार द्रौपदीसहित पाण्डवहरूले अज्ञातवासको समयमा सूर्यदेवको आराधना गरेका थिए, जसलाई छठ पर्वको सुरुआतसँग जोडिन्छ। त्यस्तै सूर्य पुराण अनुसार सर्वप्रथम माता अनुसुईयाले छठ व्रत गरेकी थिइन्, जसबाट उनले अटल सौभाग्य प्राप्त गरेकी थिइन् र त्यसैबाट छठ पर्वको परम्परा सुरु भएको विश्वास गरिन्छ।
समग्रमा, चैते छठ श्रद्धा, विश्वास र अनुशासनको प्रतीक पर्वका रूपमा मनाइन्छ, जसले समाजमा धार्मिक एकता र सकारात्मक ऊर्जा प्रवाह गर्ने विश्वास गरिएको छ।