कलैया, बारा । Free stem fund को आर्थिक सहयोगमा सखी : महिलाको साथी संस्थाको आयोजनामा कलैया, बारा स्थित श्री ३ चन्द्र उच्च माध्यमिक विद्यालयमा कक्षा ११ र १२ मा अध्ययनरत किशोरीहरूका लागि STEM & AI Awareness Training सम्पन्न भएको छ। किशोरीहरूलाई विज्ञान, प्रविधि, इन्जिनियरिङ, गणित (STEM) तथा कृत्रिम बौद्धिकता (Artificial Intelligence–AI) का विषयमा आधारभूत ज्ञान, सम्भावना, प्रयोग र भविष्यमा यसको उपयोगिता बारे जानकारी गराउने उद्देश्यले उक्त सचेतना मूलक तालिम आयोजना गरिएको हो।
किशोरीहरूको बदलिँदो प्रविधि मैत्री आवश्यकता, उच्च शिक्षामा STEM क्षेत्रको सम्भावना तथा भविष्यको रोजगारी र उद्यमशीलतामा कृत्रिम बौद्धिकताको बढ्दो भूमिकालाई मध्यनजर गर्दै तालिम सञ्चालन गरिएको आयोजक संस्थाले जनाएको छ। कार्यक्रममा विद्यालयका कक्षा ११ र १२ मा अध्ययनरत ५२ जना किशोरीहरूको सहभागिता रहेको थियो।
कार्यक्रमको अध्यक्षता समाजसेवी नेहा चौधरीले गर्नुभएको थियो भने ‘कलैयाकी छोरी’ तथा सामाजिक अभियानता हिरामती कुशवाहा प्रमुख अतिथिका रूपमा सहभागी हुनुभएको थियो। कार्यक्रममा STEM तथा AI सम्बन्धी विषयमा इ. पवन वर्णनवालले प्रशिक्षकका रूपमा सहजीकरण गर्नुभएको थियो।
कार्यक्रममा विज्ञान तथा प्रविधिको तीव्र विकाससँगै शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, व्यवसाय, सञ्चार, उद्योगलगायत विभिन्न क्षेत्रमा भइरहेको परिवर्तन बारे किशोरीहरूलाई जानकारी गराइएको थियो। विशेषगरी Artificial Intelligence (AI) ले दैनिक जीवनदेखि अध्ययन, अनुसन्धान, रोजगारी तथा व्यवसायिक क्षेत्रमा पार्न सक्ने प्रभावका विषयमा प्रशिक्षण केन्द्रित रहेको थियो।
प्रशिक्षणका क्रममा AI के हो, यसले कसरी काम गर्छ, यसको प्रयोगबाट विद्यार्थीहरूले आफ्नो अध्ययनलाई कसरी सहज र प्रभावकारी बनाउन सक्छन् भन्ने विषयमा उदाहरणसहित जानकारी दिइएको थियो। साथै प्रविधिको प्रयोग गर्दा सिर्जनात्मक सोच, आलोचनात्मक सोच, तथ्यको सत्यापन तथा जिम्मेवार प्रयोग आवश्यक हुने विषयमा समेत सहभागीहरूलाई सचेत गराइएको थियो।
STEM शिक्षाले किशोरीहरूमा समस्या समाधान गर्ने क्षमता, तार्किक सोच, अनुसन्धान गर्ने बानी, सिर्जनशीलता तथा नवीन सोचको विकास गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विषयमा पनि प्रशिक्षणका क्रममा जोड दिइएको थियो।
सखी : महिलाको साथी संस्थाले महिला तथा किशोरीहरूको क्षमता विकास, शिक्षा, नेतृत्व विकास र प्रविधिमा पहुँच विस्तार गर्ने उद्देश्यले विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको जनाइएको छ। सोही क्रममा STEM तथा AI सम्बन्धी सचेतना तालिमले किशोरीहरूलाई परम्परागत शिक्षाभन्दा बाहिर गएर नयाँ प्रविधि र भविष्यका अवसरबारे बुझ्ने वातावरण सिर्जना गरेको आयोजकको भनाइ छ।
कार्यक्रममा सहभागी किशोरीहरूले AI तथा नयाँ प्रविधिबारे आफूहरूले धेरै नयाँ कुरा सिक्ने अवसर पाएको बताएका थिए। विशेषगरी अध्ययन तथा दैनिक जीवनमा प्रविधिको प्रयोग कसरी गर्ने, नयाँ डिजिटल उपकरण तथा AI आधारित प्रविधिहरूलाई कसरी बुझ्ने र भविष्यमा STEM क्षेत्रमा अध्ययन तथा करियर निर्माणका लागि के–कस्ता सम्भावना छन् भन्ने विषयमा जानकारी प्राप्त भएको सहभागीहरूको भनाइ थियो।
कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि हिरामती कुशवाहाले किशोरीहरूलाई समयअनुसारको शिक्षा, प्रविधि र अवसरसँग जोड्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो। उहाँले आजको समयमा सूचना तथा प्रविधिको ज्ञान केवल रोजगारीका लागि मात्र नभई व्यक्तित्व विकास, अध्ययन, उद्यमशीलता र समाज परिवर्तनका लागि समेत महत्वपूर्ण भएको बताउनुभयो।
उहाँले किशोरीहरूलाई आत्मविश्वासी, प्रविधिमैत्री र सीपयुक्त बनाउन विद्यालय तहदेखि नै STEM तथा AI सम्बन्धी जानकारी दिन आवश्यक रहेको धारणा राख्नु भयो। प्रविधिको विकासले सिर्जना गरेका अवसरलाई सही ढंगले उपयोग गर्न सके किशोरीहरूले आफ्नो भविष्यसँगै परिवार र समाजको विकासमा समेत महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउन सक्ने उहाँको भनाइ थियो।
त्यस्तै कार्यक्रमकी अध्यक्ष समाजसेवी नेहा चौधरीले किशोरीहरूको क्षमता विकास र नेतृत्व निर्माणमा यस्ता कार्यक्रमले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताउनुभयो। उहाँले प्रविधिको पहुँच र ज्ञानमा किशोरीहरूको समान सहभागिता सुनिश्चित गर्न आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै शिक्षा र सीप विकासका कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिनुपर्नेमा जोड दिनुभयो।
तालिमका प्रशिक्षक इ. पवन वर्णनवालले सहभागी किशोरीहरूलाई STEM र AI सम्बन्धी विषयलाई सरल तथा व्यवहारिक ढंगबाट जानकारी गराउनुभएको थियो। प्रशिक्षणका क्रममा प्रविधिको वर्तमान अवस्था, AI का सम्भावित प्रयोग, विद्यार्थी जीवनमा यसको उपयोग तथा भविष्यमा प्रविधिको क्षेत्रमा देखिन सक्ने अवसरबारे छलफल गरिएको थियो।
प्रशिक्षणमा सहभागी किशोरीहरूले विभिन्न जिज्ञासा राख्दै AI तथा STEM सम्बन्धी विषयमा प्रश्न गरेका थिए। प्रशिक्षकले सहभागीहरूको जिज्ञासालाई सम्बोधन गर्दै प्रविधिको प्रयोग ज्ञान र सिर्जनशीलता बढाउनका लागि गर्नुपर्ने तथा कुनै पनि प्रविधि प्रयोग गर्दा त्यसको सही र जिम्मेवार प्रयोगमा ध्यान दिनुपर्ने बताउनुभएको थियो।उक्त STEM & AI Awareness Training मा ५२ जना किशोरीहरू र सखी महिलाको साथी सस्थाको प्रतिनिधि सुनिल कुशवाहाको सहभागिता रहेको थियो। विद्यालय तहमा अध्ययनरत किशोरीहरूलाई लक्षित गरी सञ्चालन गरिएको तालिमले उनीहरूमा विज्ञान, प्रविधि तथा AI सम्बन्धी विषयमा थप जिज्ञासा र रुचि विकास गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
आयोजकका अनुसार यस्ता कार्यक्रमले विशेषगरी प्रविधिको क्षेत्रमा किशोरीहरूको सहभागिता बढाउन, उनीहरूलाई भविष्यका नयाँ सम्भावनाबारे जानकारी दिन तथा डिजिटल सीप विकासमा सहयोग पुर्याउनेछ।
कार्यक्रममा सहभागी किशोरीहरूले STEM र AI सम्बन्धी ज्ञान विद्यालयको पाठ्यक्रमभन्दा बाहिरको महत्वपूर्ण ज्ञानका रूपमा पाएको प्रतिक्रिया दिएका थिए। उनीहरूले आगामी दिनमा पनि यस्ता सीपमूलक, प्रविधिमैत्री तथा करियर केन्द्रित कार्यक्रम सञ्चालन हुनुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका थिए।
विश्वभर तीव्र गतिमा भइरहेको डिजिटल परिवर्तनसँगै विद्यार्थी तथा किशोरीहरूलाई नयाँ प्रविधिको ज्ञान र सीपसँग जोड्नु आजको आवश्यकता बन्दै गएको छ। AI लगायतका प्रविधिले भविष्यको शिक्षा, रोजगारी, व्यवसाय तथा सामाजिक जीवनमा समेत प्रभाव पार्ने भएकाले विद्यालय तहदेखि नै यसको आधारभूत ज्ञान दिनुपर्नेमा कार्यक्रमले जोड दिएको छ।
सखी : महिलाको साथी संस्थाले आयोजना गरेको STEM & AI Awareness Training ले किशोरीहरूलाई केवल प्रविधिबारे जानकारी दिने मात्र नभई ‘प्रविधि सिक्ने, सिर्जना गर्ने र जिम्मेवारीपूर्वक प्रयोग गर्ने’ सोच विकास गर्न सहयोग पुर्याएको आयोजकको विश्वास छ।
किशोरीहरूमा विज्ञान र प्रविधिप्रतिको रुचि बढाउँदै उनीहरूलाई भविष्यका अवसरका लागि तयार पार्ने उद्देश्यले सञ्चालन गरिएको उक्त कार्यक्रम आगामी दिनमा पनि निरन्तरता पाउने अपेक्षा गरिएको छ।
कार्यक्रममा अध्यक्ष नेहा चौधरी, प्रमुख अतिथि हिरामती कुशवाहा, प्रशिक्षक इ. पवन वर्णनवालसहित , आयोजक संस्थाका प्रतिनिधि सुनिल कुशवाहा तथा कक्षा ११ र १२ मा अध्ययनरत किशोरीहरूको सहभागिता रहेको थियो। ५२ जना किशोरीको सहभागितामा सम्पन्न तालिमले कलैयाका किशोरीहरूलाई STEM र AI को बदलिँदो संसारसँग जोड्ने महत्वपूर्ण अवसर प्रदान गरेको छ।
कलैयामा कक्षा ११ र १२ किशोरीलाई STEM शिक्षा तथा AI सम्बन्धी १दिने अभिमुखीकरण कार्यक्रम सम्पन्न
शेयर गर्नुहोस
