विद्यालय वरिपरि हुने नकारात्मक गतिविधि रोकथामका लागि संवाद कार्यक्रम सम्पन्न

कलैया बारा :विद्यालय वरिपरि हुने गरेका विभिन्न नकारात्मक गतिविधि रोकथाम गर्दै बालबालिकाका लागि सुरक्षित, अनुशासित तथा बालमैत्री शैक्षिक वातावरण निर्माण गर्ने उद्देश्यले कलैया उपमहानगरपालिका–१४, भवरा क्षेत्रमा संवाद कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ।सामाजिक परिवर्तन केन्द्रको आयोजनामा सम्पन्न कार्यक्रममा विद्यालय क्षेत्रको सुरक्षा, विद्यार्थीको अनुशासन, अभिभावकको जिम्मेवारी, समुदायको भूमिका तथा विद्यालय र सरोकारवाला निकायबीचको समन्वयका विषयमा गहन छलफल गरिएको थियो।

कार्यक्रममा कलैया उपमहानगरपालिकाका कार्यवाहक अध्यक्ष प्रयाग ठाकुरको अध्यक्षता तथा “कलैयाको छोरी” हिरामती कुशवाहाको प्रमुख आतिथ्यता रहेको थियो। कार्यक्रममा विद्यालयका अभिभावक, समाजसेवी, बुद्धिजीवी, युवा, विद्यालय व्यवस्थापन समितिका प्रतिनिधि तथा सामाजिक परिवर्तन केन्द्रका प्रतिनिधिसहित करिब ४५ जनाको सहभागिता रहेको थियो।

कार्यक्रममा सहभागीहरूले विद्यालय आसपासको वातावरण बालबालिकाको सिकाइ, व्यवहार र मानसिक विकाससँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिने भएकाले विद्यालय क्षेत्रलाई सुरक्षित र सकारात्मक बनाउन सबै पक्षले साझा जिम्मेवारी निर्वाह गर्नुपर्ने धारणा राखेका थिए।छलफलका क्रममा विद्यालय आसपास देखिन सक्ने विभिन्न नकारात्मक गतिविधिले बालबालिकाको पढाइ, अनुशासन र सुरक्षामा पार्न सक्ने प्रभावबारे सहभागीहरूले आफ्ना धारणा राखेका थिए। विद्यालय परिसरभित्र मात्र नभई विद्यालय प्रवेश गर्ने बाटो, आसपासका सार्वजनिक स्थान तथा विद्यार्थीको आवतजावत हुने क्षेत्रमा समेत सुरक्षित वातावरण आवश्यक रहेको सहभागीहरूको भनाइ थियो।

विद्यालयमा बालबालिकालाई राम्रो शिक्षा प्रदान गर्नु मात्र पर्याप्त नभई उनीहरूले विद्यालयसम्म पुग्ने र विद्यालयबाट घर फर्कने क्रममा समेत सुरक्षित महसुस गर्ने वातावरण निर्माण गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको थियो।
सहभागीहरूले विद्यार्थीको व्यवहारमा परिवर्तन देखिएमा त्यसलाई तत्काल नकारात्मक रूपमा हेर्नुभन्दा त्यसको कारण पहिचान गर्नुपर्ने बताएका थिए। विद्यार्थीलाई डर वा दबाबमार्फत अनुशासित बनाउनेभन्दा संवाद, परामर्श, अभिभावकीय निगरानी र सकारात्मक व्यवहारमार्फत सही बाटोमा ल्याउनुपर्नेमा उनीहरूको जोड थियो।
कार्यक्रममा अभिभावकको भूमिकालाई विशेष महत्व दिइएको थियो। बालबालिकाको दैनिक गतिविधि, साथीभाइसँगको संगत, विद्यालय जाने–आउने समय, पढाइप्रतिको रुचि तथा व्यवहारमा आएको परिवर्तनबारे अभिभावक सचेत हुनुपर्ने सहभागीहरूले बताएका थिए।
विद्यालयले मात्र विद्यार्थीको सम्पूर्ण जिम्मेवारी लिन नसक्ने भएकाले अभिभावकले पनि विद्यालयसँग नियमित सम्पर्क र समन्वय गर्नुपर्ने धारणा कार्यक्रममा व्यक्त गरिएको थियो।

विद्यालय, अभिभावक र समुदायबीच नियमित संवाद हुन सकेमा विद्यार्थीमा देखिने सम्भावित समस्या समयमै पहिचान गर्न सकिने र त्यसको समाधान पनि सहज हुने सहभागीहरूको विश्वास थियो।
कार्यक्रममा विद्यालयलाई समाजबाट अलग राखेर सुरक्षित बनाउन नसकिने भएकाले विद्यालय र समुदायबीच निरन्तर सहकार्य आवश्यक रहेकोमा जोड दिइएको थियो।
विद्यालय व्यवस्थापन समिति, शिक्षक, अभिभावक, स्थानीय युवा, समाजसेवी, बुद्धिजीवी तथा सम्बन्धित सरकारी निकायबीच नियमित समन्वय र सूचना आदानप्रदान हुन सके विद्यालय आसपासको वातावरणमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सकिने सहभागीहरूले बताएका थिए।
विद्यालय क्षेत्रमा कुनै समस्या देखिएपछि मात्र सक्रिय हुने प्रवृत्तिभन्दा समस्या आउनुअघि नै सम्भावित जोखिम पहिचान गरी रोकथामका उपाय अवलम्बन गर्नुपर्नेमा समेत जोड दिइएको थियो।
कार्यक्रमकी प्रमुख अतिथि “कलैयाको छोरी” हिरामती कुशवाहाले विद्यालय बालबालिकाको भविष्य निर्माण गर्ने महत्वपूर्ण थलो भएको बताउँदै विद्यालय वरिपरिको वातावरण सुरक्षित बनाउन सबै पक्ष जिम्मेवार बन्नुपर्ने धारणा राख्नुभयो।
उहाँले विद्यालयभित्र हुने शिक्षण सिकाइसँगै विद्यालय बाहिरको वातावरण पनि बालबालिकाको व्यक्तित्व विकासका लागि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुने बताउनुभयो।
उहाँले समस्या देखिएपछि मात्र प्रतिक्रिया जनाउनेभन्दा समस्या पहिचान, संवाद, सहकार्य र निरन्तर निगरानी मार्फत समाधान खोज्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो।
“बालबालिकाको भविष्य केवल विद्यालयको जिम्मेवारी होइन। अभिभावक, शिक्षक, समुदाय, युवा र सम्बन्धित निकाय सबैको साझा जिम्मेवारी हो,” उहाँको भनाइ थियो।
कुशवाहाले विद्यालय क्षेत्रमा देखिएका समस्यालाई एकअर्कालाई दोष लगाएर समाधान गर्न नसकिने भन्दै सरोकारवाला सबै पक्ष एउटै ठाउँमा बसेर समस्या सुन्ने, कारण पहिचान गर्ने र व्यावहारिक समाधान खोज्ने संस्कार विकास गर्नुपर्ने बताउनुभयो।
उहाँले विद्यार्थीलाई सुरक्षित र सकारात्मक वातावरण उपलब्ध गराउन सके उनीहरूको आत्मविश्वास, सिकाइ क्षमता र भविष्यप्रतिको दृष्टिकोणमा समेत सकारात्मक प्रभाव पार्ने बताउनुभयो।
कार्यक्रममा सहभागीहरूले विद्यालय क्षेत्रलाई केवल पढाइ हुने स्थानका रूपमा मात्र नभई बालबालिकाको भविष्य निर्माण हुने संवेदनशील क्षेत्रका रूपमा लिनुपर्ने बताएका थिए।विद्यालय वरिपरि हुने गतिविधिको नियमित निगरानी, अभिभावकसँग संवाद, विद्यार्थीका समस्या सुन्ने व्यवस्था, समुदायस्तरीय सचेतना तथा आवश्यक परे सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गर्ने प्रणाली विकास गर्नुपर्ने सुझाव सहभागीहरूले दिएका थिए।युवाहरूलाई पनि विद्यालय क्षेत्रको सकारात्मक वातावरण निर्माणमा सहभागी गराउनुपर्ने धारणा कार्यक्रममा आएको थियो। युवाहरू सामाजिक परिवर्तनका महत्वपूर्ण साझेदार भएकाले उनीहरूको ऊर्जा र क्षमतालाई सकारात्मक कार्यमा प्रयोग गर्न सके विद्यालय तथा समुदाय दुवैमा राम्रो प्रभाव पार्न सकिने बताइएको थियो।
कार्यक्रममा सहभागीहरूले एक दिनको कार्यक्रमले मात्र विद्यालय क्षेत्रका सबै समस्या समाधान नहुने भएकाले यस्ता संवाद तथा सचेतनामूलक कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिनुपर्ने धारणा राखेका थिए।
विद्यालय, अभिभावक र समुदायबीच नियमित संवादको वातावरण निर्माण गर्दै विद्यार्थीका समस्या समयमै पहिचान गर्ने, विद्यालय क्षेत्रको सुरक्षा र अनुशासनमा ध्यान दिने तथा बालमैत्री वातावरण निर्माणका लागि साझा पहल आवश्यक रहेको निष्कर्ष कार्यक्रममा निकालिएको थियो।सहभागीहरूले विद्यालय आसपासको वातावरण सुधारका लागि सम्बन्धित निकायले पनि आवश्यक पहल गर्नुपर्ने बताएका थिए। समस्या देखिएमा त्यसलाई लुकाउने वा बेवास्ता गर्नेभन्दा समयमै जानकारी गराउने, छलफल गर्ने र समाधान खोज्ने संस्कार विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको थियो।

कार्यक्रमले विद्यालयको शैक्षिक गुणस्तर सुधारसँगै विद्यालय वरिपरिको सामाजिक वातावरणलाई पनि प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने सन्देश दिएको छ। बालबालिकाले सुरक्षित वातावरणमा अध्ययन गर्न पाउने अधिकार सुनिश्चित गर्न विद्यालय, अभिभावक, समुदाय, युवा तथा सम्बन्धित निकायबीचको सहकार्यलाई आगामी दिनमा थप प्रभावकारी बनाउने आवश्यकता कार्यक्रमबाट औंल्याइएको छ।

विद्यालय सुरक्षित भए मात्र बालबालिकाको सिकाइ सुरक्षित हुन्छ र बालबालिकाको भविष्य सुरक्षित भए मात्र समाजको भविष्य सुरक्षित बन्न सक्छ। त्यसैले विद्यालय वरिपरिको वातावरणलाई सुरक्षित, अनुशासित र बालमैत्री बनाउने अभियानलाई निरन्तरता दिनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।